Herinnering als bron van inspiratie. Een kunstproject in een doosje met de titel,'18a'. Het is een exclusieve uitgave met o.a. 14 etsen in een beperkte oplage.

uit 2016 tot 2016 (klik op de afbeelding om het werk groter te bekijken)
stuur een bericht naar de kunstenaar

18a Het verhaal 1

2016

In het verdwijnend contrast van de late schemering, zien we een man in een verstilde omgeving. In de winkel op de hoek, staat hij in gedachten en denkt terug aan zijn jeugdjaren. Hij laat zich even meevoeren naar een andere tijd. De buurt van toen met al die vermoeide huizen, waar de bewoners naast elkaar leefden. Een omgeving met een eigen karakter en waarin het leven van toen in vele opzichten minder complex was als nu. In drukwekkend waren de beelden van de emigranten, die met ingehouden weemoed afscheid namen van hun dierbare. Met op de achtergrond, het decor van het karakteristieke HAL- gebouw aan de Willemskade. De straat, de buurt en de stad, dit was toen zijn wereld en zijn vrijheid. Het was een tijd die jeugdjaren kleur gaven, in een sfeer van overzichtelijkheid: 'een stille tevredenheid van het jaren 50- gevoel'*. Als filosoof van de straat, weet hij dat herinneringen kunnen vervagen naarmate de tijd verstrijkt. De verbeelde herinneringen worden daarom bewaard in dit kunstproject, 18a.

Het huis 2

2016

Het huis, de straat, de buurt, de bewoners, Rotterdam, stad van mijn jeugd, een herinnering verbeeld in 18a.

Alkoofwoning 3

2016

Het huis, gebouwt in 1886 of wat later, was een zgn. alkoofwoning, ook wel een voor-, tussen-, en achterwoning genoemd. Alles was er klein en het had geen enkele luxe. De huizen hadden toen al de geur van oud.

De bewoners 4

2016

De bewoners van toen.

Het verval 5

2016

Het verval, de buurt gaat erg achteruit, de bewoners trekken weg en verhuizen naar andere wijken in de stad. * Alles blijft, alles gaat voorbij, alles blijft voorbij gaan. Een citaat van Jules Deelder.

De verandering 6

2016

De verandering, oude huizen worden gesloop en maken plaats voor nieuwbouw.

Dag dromen aan de Willemskade 7

2016

Dag dromen aan de Willemskade, een toeschouwer kijkt naar de overkant, de Lodaboot ligt aangemeerd, hij staat in gedachten verzonken. Hier zag hij de emigranten per schip vertrekken naar verre bestemmingen.

Destination l 8

2016

Destination l, de originele Lodaboot ingelijst, de Nederlandse vlag op de achtergrond. Symbolisch voor de jaren vijftig.

Destination ll 9

2016

Destination ll, de Lodaboot is 3x groter dan het originele Lodabootje. Ingelijst, op de achtergrond de Amerikaanse vlag uit 1958 met 48 sterren.

The new world 10

2016

The new world, New York 2016, een leeg staand winkelpand. De ramen zijn afgesloten met een levensgrote foto van jonge emigranten uit het jaar 1908. In deze groep staan ook acht Joodse kinderen die alleen gekomen zijn. De ouders zijn tijdens de Russische pogroms vermoord. The Hebrew Emigrant Aid Society, had 'obligaties' ontvangen om hun immigratie te betalen en zo kwamen ze in 1908 op Ellis Island aan. Er reizen nog steeds emigranten kinderen alleen.

Het verhaal 11

2016

Het verhaal met blinddruk.

Het Oude Noorden 12

2016

Het Oude Noorden, een blinddruk van de wijk (11) van toen. Er staan 14 kenmerken op die verwijzen naar de 14 etsen.

18a 13

2016

18a, De voorkamer was er alleen voor de zondag, in de tussenkamer werd geslapen op een opklapbed. Het dagelijks leven speelde zich in de achterkamer af, hier werd geslapen, naar de radio geluisterd, de was gedroogd, gegeten en de wekelijkse wasbeurt gedaan in een zinken teil. De keuken, een kleine ruimte waar je letterlijk je 'kont' niet kon keren, was tevens ook de doorgang naar het plaatsje. Hier stond een schuurtje waar zonder uitzondering de was werd gedaan en een kolenhok.

De muur 14

2016

De muur, het uitzicht vanuit de achterkamer was op een blinde muur, je had geen inkijk van de buren. Met een schuine blik naar rechts, keek je in een hofje waar je een boom zag staan; een gouden regen bracht de natuur iets dichterbij. Voor zover het zonlicht erbij kon komen en daardoor meer licht in de kamer te krijgen, werd de muur wit geschilderd tot zover je arm kon reiken. De muur was ook een soort klankbord voor de muziek in de zomertijd. Bij warm weer stonden de ramen van de boven buren omhoog geschoven, de radio iets harder en Connie Francis zong met een snik in haar stem, Who Sorry Now?..... Door de muur was haar stemgeluid heel erg dichtbij. Vele jaren later zag ik haar in Little Italy New York, tijdens het feest van San Gennaro, beschermheilige van Napels. De geschiedenis van de muur kwam weer even terug in mijn gedachten......

Granaatscherf 15

2016

In het bovenlicht van het glas-in-loodraam zat lenksboven een gaatje. Het verhaal gaat dat tijdens het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 rond 13.30 uur, een granaatscherf tegen het bovenlicht aan kwam. Als je er naar keek had het iets magisch, als kind was dat het bewijs van de oorlog. Het gaatje werd soms ook gebruikt als voorbeeld in de opvoeding. Een blik naar het gaatje als je je bord niet leeg had gegeten: 'in de oorlog hadden de mensen'..... Het gaatje heeft er nog lang gezeten en de scherf blijft voor altijd verbonden met het bovenlicht en het verhaal over de oorlog. De granaatscherf ligt nu in een kastje met herinneringen, toch verwonderlijk dat deze kleine scherf na al die jaren bewaard is gebleven. Het was een klein fragment in de wereld van toen, maar de symbolische waarde is nog steeds enorm.

Ornament 17b 16

2016

Zondagmiddag, de dag dat de voorkamer bewoond werd. Hier kreeg je het ware zondagsgevoel en vooral in de wintertijd. Stilte op straat, binnen stond de radio op Belcanto muziek en alles was in gelaten rust, de zondag hadden de mensen echt verdient. Naar buiten bestond alleen bij goed weer, je ging dan een eindje wandelen. Dit werd aangekondigd met de woorden: 'kom we gaan een straatje om'. Denkend aan de Maandag, 'lag je onderuit gezakt' in een fauteuil, enigszins verveeld door de ruitjes van het glas-in-loodraam te kijken van het bovenlicht. Als geboeid en met wat toegeknepen ogen door het glas bleef turen, zag je het ornament boven de buitendeur van huis 17b. Wat wazig, maar door de kleuren van de ruitjes leek het wel of het altijd zomer was. Ook op de zondagen dat de regen met bakken uit een loodgrijze hemel viel. Een lichte sfeer in een wat terurige straat. In je verbeelding fantaseerde je dat het gezicht af en toe bewoog en dat het ook naar jou kon kijken. Lazy Sunday Afternoon, je was blij als het weer maandag was en je naar buiten kon.

De waterstokerij 17

2016

De waterstokerij en de groenteboer P. Groenedijk gaven fleur aan de buurt. Voor Pol en Stien was de maandag, een drukke dag, die begon eigenlijk al op zondagavond, dan werd de waterketel gevuld en warm gestooky. Op maandagmorgen werd er warm water gehaald voor de was, je zag dan veel vrouwen sjouwen met twee emmers water. De winkel was een kleine verkoopruimte meteen een doorgang naar het pakhuis, daar lagen de kolen, de gehakte houtjes en stonden de vaten met petroleum met daarop een handpomp. De geur van het pakhuis ruik ik nog. De snoepbak met glazen deksel was er speciaal voor de kinderen. Het was een soort 'gezinswinkel', waar iedereen elkaar min of meer kende. Als er geen geld was om te betalen werd het opgeschreven, de schuld werd dan in de meeste gevallen weer betaald aan het einde van de week: 'zaterdagmiddag, is alles voorbij, dan zijn er weer centjes, dus moeder lacht blij! Dan kan ze weer halen en alles betalen, 't Is even voorbij, met de uitkienerij' !

Bakfiets 18

2016

Woensdagmiddag en vrij van school ging je soms met de step naar de Noordsingel hoek Bergweg, voor een ritje naar Hillegersberg bovenop de 'kerrie'. Het woord kerrie was toen het gewone woord voor bakfiets, 'carrie' was in Rotterdam niet zo bekend. Bovenop de kerrie had je een vrij uitzicht, en dat het gevaarlijk kon zijn, speelde toen helemaal geen enkele rol. Door het 'muizengaatje' de Straatweg op. Het was een tijd dat de bakker aan de deur kwam en bij geen gehoor met een 'loper' de voordeur open kon maken, er lag dan vaak een briefje met boodschappen en zo niet, wist de bakker wel wat er nodig was. Voor de nog even niet betalende klant werd de schuld dan opgeschreven. Het was een vast ritueel om 's avonds de opmerking te horen: 'even mijn boekje bij werken'.

Het buurmeisje 19

2016

18b, hier woonde het buurmeisje samen met haar ouders broer en zus. Het huis was het zelfde alleen ze keken niet tegen een muur, maar recht in het hofje. De huizen hadden allemaal een plaatsje achter, die door een schutting waren afgescheiden. Als je op het trapje -van de keuken naar het plaatsje- stond kon je naar elkaar roepen en vragen of we buiten gingen spelen. Met veel fantasie en weinig speelgoed hadden we de grootste lol. Samen om een boodschap in het Zwaanshals of om snoep bij de waterstoker. Aan deze leuke tijd kwam een einden, toe ze verhuisden naar een andere gedeelte van de stad. Het werd een stuk stiller op nummer 18b. Ik keek vanaf toen nooit meer over de schutting. Je begreep pas later dat afscheid nemen er ook bij hoort.    

Tussen de rails 20

2016

Op een mooie zomerdag een ijsje halen bij ijssalon Joop met de centen van Flip. Flip kon iets wat niemand anders kon; onder invloed van alcohol op z'n hoofd staan! Moeilijk te been, maar ogenschijnlijk eenvoudig zag je Flip regelmatig op  de rand van de stoep of tussen de tramrails op z'n hoofd staan. Met verbazing en vol bewondering keken we er als kind naar en in mijn beleving kon hij dit erg lang volhouden. Na afloop van de voorstelling zei hij dan met zijn rauwe stemgeluid: 'gaan jullie maar een ijsje halen en zeg dat het van dronken Flip is'. Al het geld wat uit de jaszakken van Flip was gevallen, mocht je oprapen en Joop deelde de ijsjes uit. Ondanks zijn 'slorperig' leven kon hij goed met kinderen opschieten. Het was in mijn ogen echt straattheater, de voorsteling was gratis en je kreeg nog een ijsje toe. Boulevard of Broken Dreams, voor mij was Flip de eerste straatkunstenaar.

De markt 21

2016

Naar de markt op het Noorplein met vriendjes uit de buurt. Het was er altijd een drukte van belang op dit volksplein. Er waren altijd veel markt en- café bezoekers die zich over alles en nog wat, druk maakten, ze waren van alle markten thuis. Er was van alles te koop maar vooral groente en fruit, soms, 'kreeg' je een appeltje dat je dan op veilige afstand stond op te eten, het gaf je een beetje Pietje Bell- gevoel. Het was ook het markt geluid en het geroezemoes met daar bovenuit de standwerkers, die iedereen wijs maakten dat het leven een stuk leuker zou worden als je hun waar kocht. Het was een markt om 'groos' op te zijn. Na afloop van de markt zocht je met je vriendjes tussen de achter gebleven rommel, in de hoop dat er iets bij lag wat je kon gebruiken. Meestal zonder enig resultaat. Immer tevreden ging je dan samen weer naar huis en hoopte je dat je na het eten weer naar buiten mocht.

Zaterdag 22

2016

Zaterdag, vroeg uit je bed om de auto's te gaan wassen van de winkeliers in het Zwaanshals. Gewapend met spons en zeem, een borstel, emmer en vooral niet te vergeten een bus Vim voor de banden met brede witte zijvlakken. Een Peugeot 203, Ford Fairlaine, Cadillac, Chevrolet Impala, Buick, OpelOlympia,... stonden te wachten op een wasbeurt. Sjef Theunis, zoon van André en Marie Theunis-Liesker, hadden een chocolaterie winkel in het Zwaanshals. Het auto's wassen werd door Sjef gedaan en omdat er meer auto's bij kwamen, mocht ik om een zakcentje bij te verdienen, Sjef helpen. Ik keek er altijd erg naar de zaterdag uit, het was ook in mijn beleving ook erg belangrijk werk. Zomer en winter, warm of erg koud, het was altijd erg leuk om dit samen met Sjef te doen. Sjef werd jaren later, algemeen directeur van de Nederlandse Organisatie voor Ontwikkelingssamenwerking NOVIB. Op 24 mei 1993 is hij in Tunis, Tunesië, overleden op 51-jarige leeftijd.

De school 23

2016

S.v.p. dit rapport zindelijk houden.

De kerk 24

2016

Een geloof verzin je niet zelf, je krijgt het als een vanzelfsprekende waarheid mee. In die jaren speelt het leven zich af binnen de zuilen. Levensbeschouwelijke en sociale klassen waren verdeeld in katholieke, sociaal democratische, liberale, communistische en protestante klasse. Binnen de zuilen had iedereen zijn eigen vakbond, politieke partij, school, ziekenhuis, omroep en vereniging. Met de jaren verandere dit beeld en werden we ons steeds meer bewust van de soms zeer nadelige invloed van een geloof. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een besef van eigen keuze en is er op grote schaal formeel van het geloof, afstand genomen.

Het Pijnackerplein 25

2016

Het Pijnackerplein is een rechthoekig plein met mooie grote huizen rondom. Doordat de financieel beter gesitueerden zich deze huizen konden veroorloven, is er altijd goed onderhoud geweest. De prachtige muziektent werd in 1911 door bouwmeester Nederlof gebouwd. Hoogtepunt op het plein was in die tijd de Koninginnedag, er werd dan uitbundig feest gevierd. De Kromme Wiekstraat en de Rietvinkstraat waren op die dag ook altijd versierd, er waren dan veel mensen op de been, die op de muziek van Doris Day, Frankie Laine, Pat Boone, Bill Haley & his Comets, enz,.... aan het dansen waren. Als je in de muziektent met vriendjes stond en het was niet te druk op het plein, gaf je een hele voorstelling aan massa's mensen die alleen voor jou kwamen, het is altijd bij die fantasie gebeleven.

De Noorderbrug 26

2016

De Noorderbrug over de Rotte werd gebouwd in 1910-1911 op de fundering van zijn voorganger. Hij is 40 meter lang en 20 meter breed met 5 overspanningen, waarvan 4 getoogd. De vaste brug bestaat uit beton en baksteen metselwerk, afgewerkt met natuursteen en een hekwerk van smeedijzer. Het wegdek van de brug glooit langzaam omhoog, eenmaal over de brug ging je richting de 'stad'. Maar het dagelijks leven speelde zich grotendeels af voor de brug. De buurt had zo zijn eigen herkenbare sfeer, je was erg gericht op je directe leefomgeving, jouw buurt, het Oude Noorden.

Doosje cover

2016

Inhoud, 9 vouwkaarten met toelichting en achtergrond informatie, 13 etsen in een omslag met toelichting op de ets en certificaat, ets nummer 14 zit in een envelop i.v.m. de afmeting.

Doosje inhoud

2016

Inhoud met banderol in de kleur van de Rotterdamse vlag, groen/wit.

Kaart 1

2016

Inhoud van het doosje, cover en binnenzijde.

Kaart 2

2016

Het verhaal in beeld, cover en binnenzijde

Kaart 2

2016

Het verhaal in beeld, cover en achterzijde.

Kaart 3

2016

Verwijzing, cover en binnenzijde.

Kaart 4

2016

Lodaboot, cover en binnenzijde.

Kaart 5

2016

The new world, cover en binnenzijde.

Kaart 6

2016

Ten slotte, cover en binnenzijde.

Kaart 7

2016

Etsproces, cover en binnenzijde.

Kaart 8

2016

About, cover en binnenzijde.

Kaart 9

2016

Colfon-bronvermelding, cover en binnenzijde.

Omslag ets

2016

Omslag met toelichting ets, binnenzijde.

Doosje compleet

2016

Exclusieve uitgave in een beperkte oplage.